Coraz częściej powierzchnię ścian 1 sufitów wykańcza się tynkami gipsowymi. 0 wykonywaniu tynków gipsowych mechanicznie – za pomocą agregatu tynkarskiego – pisaliśmy już. Poniżej przedstawiamy informacje o wykonywaniu tynku ręcznie.
Tradycyjne tynki wapienne wiążą bardzo długo i wymagają długiego okresu suszenia (podczas połączenia wodorotlenku wapnia z dwutlenkiem węgla wydziela się woda). Również ostry zapach w pomieszczeniach świeżo tynkowanych uniemożliwia szybkie zamieszkanie. Tynki gipsowe w porównaniu z wapiennymi dość szybko wysychają, co przyspiesza oddanie pomieszczeń do użytkowania. Do ręcznego wykonywania gipsowych tynków wewnętrznych przeznaczone są wolnowiążące zaprawy tynkarskie. Można je stosować w pomieszczeniach o wilgotności względnej powietrza nie większej niż 70%.
■ Podłoże
Gipsowa zaprawa tynkarska może być stosowana do wykonywania jednowarstwowych tynków wewnętrznych na następujących podłożach:
+ z elementów ceramicznych (cegła, pustaki),
♦ z cegły wapienno-piaskowej, + gipsowych,
+ z betonu zwykłego (również o gładkiej powierzchni), + z betonu lekkiego oraz z betonu komórkowego. Przed tynkowaniem podłoże powinno dostatecznie przeschnąć -jego wilgotność nie powinna przekraczać 8%. Należy oczyścić je z kurzu i zatłuszczeń oraz wystających resztek zaprawy, a także skuć nadmierne wybrzuszenia. Większe ubytki w podłożu można wypełnić zaprawą z dodatkiem piasku.
Ostatnią czynnością jest zagruntowanie podłoża odpowiednim preparatem gruntującym za pomocą pędzla lub wałka. Powłoki gruntujące zmniejszają chłonność powierzchni podłoża, utwardzają je, zwiększają przyczepność zaprawy i ułatwiają tynkowanie. Do tynkowania można przystąpić dopiero po wyschnięciu powłoki gruntującej.
■ Przygotowanie zaprawy
Najczęściej stosowane są zaprawy GT-R (produkowana przez „Dolinę Nidy”) oraz Rotband-haftputzgips (firmy Knauf). Zaprawę do tynkowania otrzymuje się, łącząc suchą mieszankę z wodą zarobową. Sporządza się ją w kastrze lub innym pojemniku przez stopniowe, powolne wsypywanie suchej mieszanki do zimnej wody – według receptury na opakowaniu. Po upływie 3-5 minut zarób ten miesza się ręcznie lub mechanicznie, aż do uzyskania jednorodnej masy. Uwodnioną zaprawę należy zużyć przed początkiem jej wiązania, z tego względu zaleca się sporządzać mniejsze porcje zaprawy – po około 10 litrów.
Zużycie suchej mieszanki wynosi 0,8-1,2 kg/m2 na 1 mm grubości warstwy tynku.
■ Wykonywanie tynku
Tynk wykonywany z gotowej mieszanki jest jednowarstwowy (bez dodatkowej gładzi), grubość warstwy powinna wynosić zwykle 8-10 mm. Ze względu na cenę zaprawy, która jest około trzykrotnie wyższa od ceny gipsu budowlanego, tynki większej grubości – od 15 do 20 mm – stosuje się tylko w uzasadnionych wypadkach. Najmniejsza dopuszczalna grubość warstwy wynosi 5 mm (na równym podłożu i na dużej powierzchni, między innymi na istniejącym tynku – po usunięciu powłoki malarskiej).
Ze względu na korodujące działanie gipsu wszelkie przewody instalacji należy zabezpieczyć powłoką antykorozyjną lub osłonić folią. Temperatura w pomieszczeniu powinna wynosić nie mniej niż 5°C. Wstępne nawilżanie zagruntowanego podłoża jest zbędne. Przygotowaną zaprawę nakłada się na pacę stalową i nanosi na podłoże ze stolików tynkarskich lub z odpowiedniego rusztowania. W razie konieczności nałożenia dodatkowej cienkiej warstwy zaprawy na związaną powierzchnię tynku, należy ją zdrapać rylcem w skośną kratkę. Świeży tynk zaleca się chronić przez 24 godziny przed przeciągami, nasłonecznieniem i intensywnym suszeniem. Zależnie od grubości tynku i temperatury oraz wilgotności powietrza w pomieszczeniu tynk wysycha od 7 do 14 dni.
Gipsowa zaprawa jest suchą mieszaniną gipsu budowlanego, mączki wapiennej, wapna hydratyzowanego oraz dodatków modyfikujących. Dodatki te znacznie wydłużają czas wiązania zaprawy (60-120 minut), zwiększającej przyczepność do podłoża, przedłużają okres utrzymywania w niej wody (przed związaniem) oraz poprawiają urabialność. Wytrzymałość zaprawy na Ściskanie, oznaczana na połówkach wysuszonych beleczek normowych, wynosi nie mniej niż 2,5 MPa, a jej przyczepność do betonu zagruntowanego odpowiednim Środkiem – minimum 0,3 MPa. Skurcz zaprawy po 28 dniach twardnienia jest minimalny (do 0,1%).
Zaprawa nie zawiera zwykłego piasku, stąd uzyskuje się gładką powierzchnię tynku, nadającą się nie tyl ko do malowania, ale również do tapetowania. Mieszankę pakuje się w czterowarstwowe worki papierowe, które należy przechowywać w warunkach suchych. Na opakowaniu podane są ogólne warunki przygotowania i stosowania zaprawy. Okres gwarancji jakości zaprawy wynosi 90 dni od daty produkcji.
Zaprawa GT-R jest pakowana w 40 kg worki; cena: 11 zł za opakowanie. Zaprawa Rotband-haftputzgips jest pakowana w 30 kg worki; cena: 28,60 zł za opakowanie.