Podczas trwania wystawy budynki udostępniane są wszystkim zwie­dzającym. Można tu znaleźć naj­nowsze rozwiązania architekto­niczne i technologiczne – często stosowane eksperymentalnie – przyjazne dla ludzi i środowiska. Po zakończeniu wystawy wybudo­wane domy i mieszkania są sprze­dawane lub wynajmowane.

Wystawy budownictwa mieszka­niowego zaczęto organizować w Finlandii w latach sześćdziesią­tych, kiedy to rozpoczęła się gwał­towna migracja ludzi ze wsi do miast. Zmieniała się struktura spo­łeczeństwa, wzrastał szybko stan­dard życia. Powstała pilna potrze­ba budowania nowych mieszkań, spełniających wysokie wymagania ich przyszłych użytkowników. Dzięki wystawom wybudowano wiele nowatorsko rozwiązanych osiedli mieszkaniowych. Targi, organizowane co rok w in­nej części kraju, za każdym razem mają inny temat wiodący. W la­tach minionych były to: nowe kon­strukcje dla budownictwa jednoro­dzinnego, rozbudowy, moderniza­cje, budownictwo wysokie, domy na wsi i domy ekologiczne, domy rekreacyjne i schroniska, budow­nictwo w krajach skandynawskich, domy zbudowane we własnym zakresie.

■ Joensuu ’95

Ubiegłoroczne targi odbyły się na przełomie lipca i sierpnia w Joen­suu – najbardziej na wschód wy­suniętym mieście Wspólnoty Euro­pejskiej i stolicy tego, co pozostało z fińskiej Karelii po anektowaniu jej wschodniej części przez sowie­tów w 1944 r. Północna Karelia jest szczególnym miejscem w Finlandii – człowiek żyje tam w harmonii z otaczającą go przyrodą. Dlatego też hasłem targów stało się „Mia­sto dla wszystkich” jako środowi­sko bez barier urbanistycznych i architektonicznych, przyjazne dla każdego mieszkańca bez względu na wiek i stan zdrowia. Miejscem wystawy była dzielnica Marjala, położona malowniczo pomiędzy jeziorem a Księżycowym Potokiem. Powstało tu modelowe osiedle z wieloma rozwiązaniami, wybiegającymi w przyszłość (przy­stanki autobusowe dostępne dla osób niepełnosprawnych, oznako­wanie ulic niskimi słupkami z wy­pukłym, prostym wzorem, który mogą „odczytać” osoby niewido­me). Na 24 hektarach udostępnio­no zwiedzającym dwadzieścia do­mów wolno stojących, cztery rzę­dy domów szeregowych i osiemna­ście mieszkań w budynkach wielorodzinnych z biurami i skle­pami. Wystawie towarzyszyły seminaria i kongres międzynaro­dowy.

Teren targów mieszkaniowych podporządkowano idei „inteligent­nych domów”. Rozwinięto ją w projekcie ASHoRED (dające się adaptować, inteligentne domy dla mieszkańców w starszym wieku oraz dla osób niepełnosprawnych), stanowiącym pierwszą fazę prowa­dzonego przez Unię Europejską programu badań TIDE (Inicjatywa Technologiczna dla Osób Niepełno­sprawnych i Starszych). Domy zaprojektowano tak, by każ­dy lokal mógł być użytkowany za­równo przez ludzi młodych, rodzi­ny z dziećmi, jak i ludzi starszych czy mniej sprawnych ruchowo. Nie ma tutaj mieszkań przeznaczonych specjalnie dla osób niepełnospraw­nych – każdy lokal można adapto­wać przy stosunkowo niewielkich nakładach (tzn. montaż uchwytów, specjalistyczne wyposażenie ła­zienki).

Odwiedzający tereny wystawowe wybrali jako najlepszy obiekt tar­gów w Joensuu dom jednorodzin­ny wolno stojący „PR-Kuunlinna”, zaprojektowany przez zespół architektoniczny „A&J Hilliaho” z Ylivieska. Przed tym obiek­tem gromadziło się najwięcej zain­teresowanych. Zaskakiwało nieco Finów – wytrawnych miłośników czystej formy – nietypowe potrak­towanie detalu architektonicznego. Bardzo podobało się jednolite opracowanie wszystkich szczegó­łów – łącznie z ogrodzeniem dział­ki. Przed głównym wejściem do domu zaprojektowana została bia­ła pergola. Przez ganek i przedsio­nek wchodzi się do dwukondygna­cyjnego hallu, stanowiącego jedno- przestrzenne wnętrze z kuchnią, jadalnią i pokojem dziennym. Tuż przy wejściu jest pomieszczenie WC, a obok – część łazienkowo-rekreacyjna z sauną – można stąd wyjść na taras przed domem. Na parterze znajduje się jeszcze jeden pokój, który może być użytkowany jako gabinet lub pokój gościnny.

■ Ylójarvi ’96

Tegoroczne targi budownictwa mieszkaniowego odbędą się w Ylojarvi (12 kilometrów od Tampere) od 12 lipca do 11 sierpnia. Do dnia otwarcia imprezy na tere­nach targowych (14 ha) zostanie zrealizowanych 80 mieszkań i do­mów: 20 domów wolno stojących, 5 domów bliźniaczych, 5 domów szeregowych i 4 budynki wieloro­dzinne o niskiej intensywności za­budowy. Ponad polowa lokali udo­stępniona zostanie do zwiedzania uczestnikom targów.

Cały zespól mieszkaniowy zapro­jektowano nad malowniczym brzegiem jeziora Veittijarvi. Ople­ciony dojazdami, ścieżkami i tere­nami rekreacyjnymi, wpisuje się w otaczający pas zieleni, który po­został w nie zmienionym, natural­nym stanie. Teren położony bezpo­średnio nad brzegiem jeziora zo­stał zarezerwowany na ogniska, plac zabaw dla dzieci i wspólną re­kreację – miejsce spotkań miesz­kańców w różnym wieku, a w cza­sie targów – serce imprezy. Targi w Ylójarvi są miejscem naj­ważniejszych imprez, związanych z obchodzonym w bieżącym roku w Finlandii Rokiem Drewna. W czasie targów odbędzie się wy­stawa „Wszechstronne Drewno”, pokazująca ten materiał jako nie­zbędny w życiu człowieka. Przewi­dziane są różnorodne pokazy, uatrakcyjniające targi, związane z użytkowaniem drewna: budowa­nie płotu, cięcie drewna piłą tar­czową, rąbanie siekierą, wykony­wanie drewnianej łódki, heblowa­nie gontów, układanie bali w stosy. Na targach zaprezentowane zosta­ną pierwsze w krajach skandy­nawskich budynki wielorodzinne w konstrukcji drewnianej oraz in­ne obiekty wykonane również z drewna. Wybudowane zostaną trzy dwu- i trzypiętrowe drewnia­ne budynki wielorodzinne, miesz­czące 20 mieszkań – niektóre za­planowane specjalnie dla potrzeb osób niepełnosprawnych. Szcze­gólną uwagę zwrócono na izolację akustyczną tych budynków. Opra­cowanie pilotażowego projektu izolacji powierzono firmom Skanska Oy, Finnfokast oraz Politechni­ce w Tampere.

W Ylojarvi zostanie wypróbowa­ny nowy rodzaj konstrukcji stalo­wej. Zaletą „budynków ze stali” jest szybsze tempo realizacji (kon­strukcja jest częściowo prefabry­kowana) oraz stosunkowo niska cena. Jeden mały wolno stojący dom mieszkalny oraz trzy domy szeregowe zaprezentuje znana już na polskim rynku firma Rauta- ruukki.

Przyszli mieszkańcy osiedla targo­wego będą mogli korzystać z naj­nowszych usług multimedialnych. Na obszarze jednostki mieszkanio­wej Broadband Village każde mieszkanie podłączone zostanie do sieci telewizji kablowej, sieci komputerowej oraz telefonicznej – można będzie uzyskiwać połą­czenia za pomocą szybko działają­cych sieci ethernet i ATM. Za pomo­cą komputera mieszkańcy będą mogli robić zakupy, zamawiać wi­zytę lekarza, podłączyć się do sieci Internet, czytać najświeższe wia­domości w gazecie „Aamulehti” lub przesyłać informacje pocztą elektroniczną. Wprowadzenie łącz­ności multimedialnej umożliwi również naukę i pracę w domu. Technika multimedialna na osiedlu targowym w Ylójarvi została opra­cowana przy współpracy firm No­kia, Tampere Telephone Cooperative, ICL Data OY oraz władz miej­skich. Zastosowana sieć jest jedy­nym projektem tego typu zrealizo­wanym do tej pory w Europie.

Jeszcze jednym wybiegającym w przyszłość rozwiązaniem jest „rejestr obsługi technicznej”. W rejestrach takich zapisywane będą wizyty specjalistów, konser­watorów i serwisu technicznego, awarie, naprawy i remonty, a tak­że grafik kontroli technicznej po­szczególnych budynków. Gospodarstwa domowe będą miały wyjątkową możliwość podłącze­nia się do systemu podwójnego zaopatrzenia w wodę (projekt pilo­tażowy dla osiedla miejskiego). Po­lega on na czerpaniu wody pitnej z sieci miejskiej, natomiast wody do prania, spłukiwania muszli ustępowej oraz do podlewania ogródka („woda drugiej jakości”) – bezpośrednio z jeziora.

Fińskie targi budownictwa miesz­kaniowego stanowią poligon do­świadczalny dla tego, co najnow­sze i najlepsze na rynku mieszka­niowym. Corocznie przyciągają około 200 tys. gości – więcej niż jakiekolwiek inne targi w Finlan­dii. Zainspirowane ich przykładem inne kraje skandynawskie zaczęły również organizować podobne wy­stawy mieszkaniowe.

Gdy ucichnie echo tłumu gości tar­gowych, odbijające się od dzikich, gęstych lasów, gdy znikną krząta­jący się wszędzie handlowcy i bu­dowlańcy, pierwsi śmiałkowie roz­poczną swoje codzienne życie w nowoczesnych domkach marzeń w Ylójarvi.